<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Public Discussion Archieven - Frits Spangenberg</title>
	<atom:link href="https://fritsspangenberg.com/publicaties/public-discussion/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://fritsspangenberg.com/publicaties/public-discussion/</link>
	<description>Onderzoeker, socioloog, publicist, ondernemer</description>
	<lastBuildDate>Wed, 21 Oct 2026 12:51:56 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.3</generator>

<image>
	<url>https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/07/cropped-Favicon-Frits-32x32.png</url>
	<title>Public Discussion Archieven - Frits Spangenberg</title>
	<link>https://fritsspangenberg.com/publicaties/public-discussion/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Moet Nederland bij verkiezingen proberen rust te creëren in media en het maatschappelijke debat?</title>
		<link>https://fritsspangenberg.com/moet-nederland-met-de-op-handen-zijnde-verkiezingen-proberen-rust-te-creeren-in-media-en-het-maatschappelijke-debat/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Contentmanager]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 25 Feb 2021 07:51:48 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Politiek]]></category>
		<category><![CDATA[Publieke opinie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.fritsspangenberg.com/?p=3297</guid>

					<description><![CDATA[<p>In een democratisch politiek systeem overheersen de vrijheden. Iedere burger is vrij er &#8216;welke mening dan ook&#8217; op na te houden, iedere burger is vrij zich daarover uit te laten. Zo is het ook voor iedere burger vrij informatie te vergaren om zich te sterken in die opinie of om in gesprekken of debatten met [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/moet-nederland-met-de-op-handen-zijnde-verkiezingen-proberen-rust-te-creeren-in-media-en-het-maatschappelijke-debat/">Moet Nederland bij verkiezingen proberen rust te creëren in media en het maatschappelijke debat?</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><strong>In een democratisch politiek systeem overheersen de vrijheden. Iedere burger is vrij er &#8216;welke mening dan ook&#8217; op na te houden, iedere burger is vrij zich daarover uit te laten. Zo is het ook voor iedere burger vrij informatie te vergaren om zich te sterken in die opinie of om in gesprekken of debatten met anderen steun voor die opinie op te wekken. Beperkingen of restricties hierin, juist ten tijde van verkiezingen zijn verwerpelijk. Het is een inperking van vrijheden.</strong></p>



<h3 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Landen met beperkingen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In een groot aantal landen in de wereld zijn er juist wel beperkingen, restricties of verboden om voorafgaande aan en tijdens verkiezingen hierover te communiceren. Hiermee wordt dus een deel van de burgers benadeeld. Geen enkel politiek regime (uitgezonderd Noord Korea) kan voorkomen dat hun onderdanen worden bevraagd over maatschappelijk-politiek gevoelige onderwerpen. Die gegevens worden, eventueel vanuit een ander land via internet rechtstreeks over de landsgrenzen geschoten. Dan zijn die gegevens in handen van opdrachtgevers en andere machthebbers. Een verbod of moratorium tot publicatie speelt de verdeeldheid tussen diegenen die informatie hebben en diegenen die dat niet hebben sterk in de hand. De polarisatie en daarmee de maatschappelijke verdeeldheid neemt toe.</p>



<h3 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Hoe accuraat zijn de stemgedrag onderzoeken precies?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel er kritiek is te formuleren op de accuraatheid van stemgedrag onderzoek, wijst langdurig en breed uitgezet evaluatie onderzoek uit, dat die verkiezingsonderzoeken er zelden ver naast zaten. Bij ieder onderzoek dat met steekproeftrekkingen is uitgevoerd moet rekening worden gehouden met een foutenmarge, bij feitelijke hertellingen van stemformulieren blijken ook altijd weer verschillen. Er kan worden gesteld (onderbouwd door empirische analyses) dat professioneel uitgevoerd opinie- en stemgedrag onderzoek de te verwachten patronen bevredigend weergeeft.&nbsp;</p>



<h3 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Onderzoek naar het effect van beïnvloeding</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Er is in de loop der jaren door wetenschappers veel onderzoek gedaan naar het effect van beïnvloeding. De conclusies kwamen tot heden altijd op hetzelfde neer: er is geen bewijs dat welke beïnvloeding dan ook een waarneembaar effect heeft in een bepaalde richting. Er zijn mensen die graag op een winnende partij stemmen, maar dat wordt weer gecorrigeerd door andere mensen die juist een verliezer willen steunen. Over het algemeen kan worden gesteld dat ’selectieve perceptie’ een machtig instrument is. Iemand met een bepaalde overtuiging of boosheid steunt een kandidaat en alles wat daar tegenin wordt gebracht, wordt of niet gehoord of als ’niet belangrijk’ of ‘onjuist’ verworpen voordat het zelfs maar serieus is getoetst op waarheid.</p>



<h3 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">De invloed van wel of niet stemmen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het formuleren van accurate voorspellingen wordt sterk bemoeilijkt door de vluchtigheid van de mensen. Kort na de Tweede Wereld oorlog lag dat anders; mensen stemden binnen hun ideologische zuil (katholiek, socialistisch, liberaal, etcetera). Nu gaat het veel meer om maatschappelijke thema’s zoals ‘immigratie’ en ‘klimaat’ of om persoonlijkheden die hen aanspreken. Daarnaast zijn de opkomst cijfers een grote vertekeningsfactor, Voor stemgedrag onderzoek kan iedere burger worden bereikt, als die vervolgens toch niet naar het stemhokje gaat werkt dat door in de uitslagen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er bestaan twee internationale branche organisaties <a href="https://www.esomar.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">ESOMAR</a> en <a href="https://wapor.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">WAPOR</a>, met wereldwijd duizenden leden die waken over de kwaliteit van het vergaren van informatie over opinie en gedrag.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als Past President en bestuurder is Frits Spangenberg vele jaren actief in beide organisaties.</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/moet-nederland-met-de-op-handen-zijnde-verkiezingen-proberen-rust-te-creeren-in-media-en-het-maatschappelijke-debat/">Moet Nederland bij verkiezingen proberen rust te creëren in media en het maatschappelijke debat?</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Congres WAPOR in Mexico-Stad</title>
		<link>https://fritsspangenberg.com/congres-wapor-in-mexico-stad-26-29-oktober-2026/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[admin]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 20 Oct 2026 12:06:58 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Economie]]></category>
		<category><![CDATA[Politiek]]></category>
		<category><![CDATA[Publieke opinie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fritsspangenberg.com/?p=5851</guid>

					<description><![CDATA[<p>Congres WAPOR in Mexico-Stad26-29 Oktober 2026 De toekomst van het publieke opinieonderzoek De World Association for Public Opinion Research (WAPOR) komt van 27 tot en met 29 oktober 2026 in Mexico-Stad bijeen voor haar jaarlijkse congres. Leden uit de hele wereld ontmoeten elkaar om ervaringen, onderzoeksresultaten en andere vakinhoudelijke onderwerpen uit te wisselen. De kwaliteit [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/congres-wapor-in-mexico-stad-26-29-oktober-2026/">Congres WAPOR in Mexico-Stad</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="has-text-color has-link-color wp-elements-2 wp-block-paragraph" style="color:#7ead9b">Congres WAPOR in Mexico-Stad<br>26-29 Oktober 2026</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">De toekomst van het publieke opinieonderzoek</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De World Association for Public Opinion Research (WAPOR) komt van 27 tot en met 29 oktober 2026 in Mexico-Stad bijeen voor haar jaarlijkse congres. Leden uit de hele wereld ontmoeten elkaar om ervaringen, onderzoeksresultaten en andere vakinhoudelijke onderwerpen uit te wisselen. De kwaliteit en onafhankelijkheid worden bewaakt via een systeem van collegiale toetsing (peerreview). Transparantie, discussie en nauwe samenwerking tussen vakgenoten geven onze beroepsgroep haar gezag. Maar onze wereld verandert, en daarmee ook de positie van het opinieonderzoek.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vrijheid van meningsuiting en democratische waarden zijn niet vanzelfsprekend. Het vertrouwen van het publiek in wetenschappelijk onderzoek is afgenomen. De bereidheid om aan enquêtes mee te werken neemt af, waardoor de non-respons toeneemt. Als beroepsgroep moeten we alert en creatief zijn om deze uitdagingen het hoofd te bieden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In 1984, het jaar waarin ik mijn onderzoeksbureau Motivaction in Nederland oprichtte, werd ik lid van zowel ESOMAR als WAPOR. Ik heb jarenlang deel uitgemaakt van het bestuur van WAPOR als contactpersoon voor ESOMAR. Daarnaast was ik ruim tien jaar bestuurslid van ESOMAR en in 2007 en 2008 voorzitter van deze organisatie.</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized has-custom-border"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="1422" height="977" src="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad.webp" alt="Congres WAPOR in Mexico-Stad" class="wp-image-5865" style="border-top-left-radius:15px;border-top-right-radius:15px;border-bottom-left-radius:15px;border-bottom-right-radius:15px;width:800px;height:auto" srcset="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad.webp 1422w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad-300x206.webp 300w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad-1024x704.webp 1024w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad-768x528.webp 768w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad-24x16.webp 24w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad-36x25.webp 36w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/10/Congres-WAPOR-in-Mexico-Stad-48x33.webp 48w" sizes="(max-width: 1422px) 100vw, 1422px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Eerste vraag: Kan ik vrijuit spreken? Kan ik open en vrij mijn mening uiten, of loop ik het risico mijn baan te verliezen, of de financiering van mijn medewerkers en instelling in gevaar te brengen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vrijheid van meningsuiting is in Noord-Korea en Iran vrijwel ondenkbaar. Wanneer we naar de wereld kijken, zien we dat ook in China, Rusland en Turkije grote voorzichtigheid geboden is. In Hongarije zien we, als zeldzaam voorbeeld, dat de academische vrijheid en de rechtsstaat zich langzaam herstellen nadat het regime van Viktor Orbán bij democratische verkiezingen werd verslagen. Als lidstaat van de Europese Unie moest Hongarije vrije verkiezingen toestaan. Zal het huidige bewind in de Verenigde Staten vrije verkiezingen blijven toestaan? De academische vrijheid, de rechtsstaat en de onafhankelijke media staan er ernstig onder druk.</p>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Tweede vraag: Hoe belangrijk zijn verkiezingspeilingen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Van de totale omzet binnen het sociaal wetenschappelijk en marktonderzoek bestaat naar schatting minder dan 1% uit verkiezingsonderzoek. Toch richt ongeveer 80% van de media-aandacht en publieke kritiek zich op verkiezingsuitslagen en op het oordeel hoe verkeerd en fout de peilingen waren. Een afwijking van slechts 3% kan er immers toe leiden dat de voorspelde winnaar uiteindelijk de verliezer blijkt te zijn, of andersom.</p>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Derde vraag: Wat maakt onze beroepsorganisaties zo bijzonder?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Onze oprichters zagen tachtig jaar geleden hoe leiders als Franklin D. Roosevelt en Winston Churchill gegevens over de publieke opinie naar eigen inzicht en in hun eigen voordeel gebruikten. Zij beseften dat ons vakgebied zijn gezag alleen kon behouden door zeer strenge professionele normen te hanteren en de omgang met waardevolle opiniegegevens aan een onverbiddelijke vorm van zelfregulering te onderwerpen. Dit beleid is bijna tachtig jaar lang gevolgd, tot op de dag van vandaag.</p>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Vierde vraag: Waarom is het internet nooit gereguleerd?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Lees het werk ‘The Rise and Fall of the Artificial State’ van Harvard-hoogleraar Jill Lepore. In 1984 werd de Apple Macintosh geïntroduceerd. In de Verenigde Staten overheersten destijds deregulering en conservatisme, gevoed door een bijna narcistische overtuiging: ‘Wij weten wat we doen, en jullie niet.’ Het internet had op allerlei verschillende manieren ontwikkeld kunnen worden. Maar de ‘Declaration of the Independence of Cyberspace’ uit 1996 liet geen ruimte voor regels of regulering. Men beschouwde die vrijheid als iets wat de democratie ten goede zou komen. Facebook groeide uit tot een reclamebedrijf. We herinneren ons allemaal hoe in 2016 verkiezingen werden beïnvloed via Cambridge Analytica. Als je een visum voor het Verenigd Koninkrijk (ETA) wilt aanvragen zijn de eerste twee tot vier aanbieders op Google malafide bedrijven. Google weet dit, maar laat zich er goed voor betalen. Inmiddels zien we hoe onze gemeenschappen steeds verder uit elkaar groeien en hoe kinderen verslaafd raken aan hun schermen. De cognitieve overgave, waarbij mensen hun eigen denkvermogen steeds meer uit handen geven, is nog maar net begonnen.</p>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Vijfde vraag: Is opinieonderzoek de enige gereguleerde discipline?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Nee. De geneeskunde beschikt over het meest geïntegreerde en verfijnde systeem van kwaliteitsbewaking. Maar ook binnen de scheikunde, natuurkunde en biologie bestaan systemen van collegiale toetsing en formele en informele controle. De grote technologiebedrijven nemen daarentegen nauwelijks verantwoordelijkheid, bieden onvoldoende transparantie en onderwerpen zich niet aan vergelijkbare regels. Politici missen bovendien de deskundigheid en de macht om dit monster te temmen. Zal kunstmatige intelligentie uiteindelijk een einde maken aan de mensheid? Vooralsnog lijken we op kippen die naar een naderend onweer staan te kijken.</p>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Zesde vraag: Moeten niet-aselecte steekproeven worden verboden of beperkt?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij niet-aselecte steekproeven worden respondenten niet willekeurig geselecteerd uit een volledige populatie, maar via andere selectiemethoden. Wanneer een onderzoek pretendeert uitspraken te doen over een bepaalde bevolkingsgroep, is een aselecte steekproef waarschijnlijk de beste methode. In de praktijk is deze aanpak echter relatief kostbaar en niet altijd uitvoerbaar. Niet ieder land beschikt over een volledig bevolkingsregister. En zelfs wanneer zo&#8217;n register beschikbaar is, blijft de vraag hoe je tegenwoordig een steekproef kunt samenstellen waarbij iedereen daadwerkelijk een kans heeft om geselecteerd te worden. Als professionals moeten we ons ervan bewust zijn dat vertekening door de selectie van respondenten onze onderzoeksresultaten kan aantasten en de geloofwaardigheid van ons vakgebied kan schaden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik begon mijn loopbaan in 1970 als student-interviewer. Destijds werden de meeste interviews persoonlijk afgenomen, bij de respondenten thuis. Aan de hand van plaatselijke telefoonboeken (‘Huh? Telefoonboeken? Is dat iets nieuws?’, zou een jongere tegenwoordig vragen) werden willekeurig een straat en een huisnummer gekozen als startpunt. De interviewer moest vervolgens vijf voordeuren verder gaan en deze werkwijze herhalen totdat twintig interviews waren afgerond. Alles gebeurde met pen en papier. Daarna werd in een andere wijk opnieuw begonnen vanaf een geheel nieuw adres. Op die manier werden telkens twintig interviews afgenomen, totdat de steekproef van 2.000 respondenten compleet was. Toen in de jaren tachtig ongeveer 95% van de huishoudens over een vaste telefoonaansluiting beschikte en het antwoordapparaat nog niet algemeen in gebruik was, werden steekproeven opnieuw samengesteld aan de hand van telefoonboeken. Naarmate steeds meer mensen ervoor kozen niet in het telefoonboek vermeld te worden, ging men over op het willekeurig kiezen van telefoonnummers. Een interviewer van vlees en bloed vroeg vervolgens toestemming om een interview af te nemen. CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing), oftewel computergestuurd telefonisch interviewen, werd de nieuwe standaard. De opkomst van antwoordapparaten en de toenemende enquêtemoeheid leidden echter tot meer weigeringen. De stijgende non-respons vormde een bedreiging voor de representativiteit van steekproeven. Voor veel professionals was het dan ook een schok toen er zogenoemde respondentenbestanden ontstonden: internetpanels. Deze panels kunnen bruikbaar zijn, mits bij het werven van deelnemers verschillende methoden worden toegepast om ook moeilijk bereikbare bevolkingsgroepen te betrekken, zoals lager opgeleiden en mensen die minder goed in de samenleving zijn geïntegreerd. Het grote voordeel van internetpanels is dat, met toestemming van de deelnemers, niet alleen sociaal-demografische gegevens bekend zijn, maar ook tal van persoonlijke kenmerken en gezinsomstandigheden. Daardoor kan het antwoord op één enkele nieuwe vraag worden vergeleken met vrijwel alle andere relevante kenmerken die al bekend zijn. Panelleden ontvangen een vergoeding voor hun deelname. Anonimiteit is daarbij essentieel en de verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de beheerder van het panel. Panelbeheerders moeten zich houden aan de strenge regels die binnen de beroepsorganisaties zijn overeengekomen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In autocratische samenlevingen werkt dit systeem echter niet wanneer politiek of religieus gevoelige vragen moeten worden gesteld. Mensen zijn bang voor het regime. Wie luistert er mee? Autocratische regimes respecteren doorgaans noch de privacyregels, noch de professionele onderzoeksnormen. Eerlijkheid kan er zwaar worden bestraft. Toch willen mensen in dergelijke landen vaak graag hun mening uiten, bijvoorbeeld via een VPN verbinding en via platforms als social media, waar zij zelf deelnemen. Hier is sprake van zelfselectie: mensen zoeken het platform zelf op en worden niet vooraf als respondent geselecteerd. Wanneer bijvoorbeeld 300.000 mensen reageren, kan uit die reacties een representatieve steekproef worden samengesteld, mits we voldoende inzicht hebben in de sociaal-demografische samenstelling van de totale bevolking en de mogelijke vertekeningen kunnen ondervangen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zelfselectie is een niet-aselecte steekproefmethode, net als de zogenoemde sneeuwbalmethode. Bij een onderzoek onder cocaïnegebruikers die geen duidelijk afwijkend gedrag vertoonden, vroegen we iedere deelnemer de initialen te noemen van zoveel mogelijk andere gebruikers die hij of zij kende. Uit die lijst selecteerden we willekeurig twee personen, waarna we een manier zochten om met hen in contact te komen. Dit gebeurde uiteraard met toestemming en onder veilige voorwaarden, met medewerking van de autoriteiten. Andere niet-aselecte steekproefmethoden zijn onder meer doelgerichte selectie (purposive sampling), waarbij respondenten bewust worden gekozen vanwege hun specifieke rol, deskundigheid of persoonlijke kenmerken. Denk bijvoorbeeld aan de vraag hoe je jonge mannen van Turkse afkomst in Europa kunt bereiken en interviewen over jihadisme en Islamitische Staat (IS). Ook quotasteekproeven (quota sampling) en gemakssteekproeven (convenience sampling) kunnen bijzonder praktisch zijn. Bijvoorbeeld wanneer je de mening wilt onderzoeken van specifieke groepen artsen, of wanneer je gemakkelijk bereikbare mensen wilt ondervragen die een plaatselijke winkel bezoeken. Ook het plaatsen van een openbare enquêtelink op sociale media kan in bepaalde situaties een bruikbare methode zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Conclusie:</em> Niet-aselecte steekproefmethoden kunnen soms de enige manier zijn om de gewenste doelgroep te bereiken. Maar wees altijd volledig transparant over de gevolgde procedures. Maak duidelijk in hoeverre de resultaten slechts een indicatie vormen, of daadwerkelijk als geldig kunnen worden beschouwd voor de betreffende populatie.</p>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:600">Zevende vraag: Welke aanbevelingen zijn er voor de toekomst?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Samen staan we sterk. In de afgelopen tachtig jaar hebben we een solide en professionele beroepsorganisatie opgebouwd. Maar ik pleit ervoor dat we ook gebruikmaken van moderne technieken om elkaar beter te ondersteunen. Wanneer een van ons wordt aangevallen door de media, politici of anderen die onvoldoende bekend zijn met onze professionele normen, zou diegene eenvoudig contact moeten kunnen leggen met vakgenoten. Samen kunnen we de situatie beoordelen, overleggen en strategieën bespreken om dergelijke aanvallen het hoofd te bieden. Uit persoonlijke ervaring weet ik dat wanneer je onder vuur ligt in de media, het aantal vrienden als sneeuw voor de zon kan verdwijnen. Zelfs wanneer je gelijk hebt. Door samen te werken met andere professionals kunnen we aantonen dat onze bevindingen niet zomaar ‘de zoveelste mening’ zijn. Nee, wij presenteren degelijk en zorgvuldig uitgevoerd onderzoek. Onderzoek waarvan de uitkomsten soms ongemakkelijk kunnen zijn, maar dat voldoet aan de strenge kwaliteitscriteria van ons wereldwijde WAPOR-netwerk. Laten we tijdens onze regionale bijeenkomsten en congressen daarom meer tijd besteden aan de vraag hoe we elkaar kunnen ondersteunen. Samen staan we sterk!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Amsterdam, oktober 2026 &#8211;  Frits Spangenberg</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/congres-wapor-in-mexico-stad-26-29-oktober-2026/">Congres WAPOR in Mexico-Stad</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Afrika wordt eindelijk wakker</title>
		<link>https://fritsspangenberg.com/afrika-wordt-eindelijk-wakker/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Sjaak Smeeing]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 05 Aug 2026 09:40:21 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Economie]]></category>
		<category><![CDATA[Politiek]]></category>
		<category><![CDATA[Publieke opinie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fritsspangenberg.com/?p=4150</guid>

					<description><![CDATA[<p>Terwijl de internationale media zich vooral richten op oorlogen, handelsbeperkingen en politieke machtsstrijd, voltrekt zich op een ander continent een ontwikkeling die op langere termijn minstens zo ingrijpend kan zijn. Afrika wordt eindelijk wakker. Niet omdat het continent plotseling verandert, maar omdat een jonge generatie steeds nadrukkelijker haar eigen toekomst wil bepalen. Wie uitsluitend kijkt [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/afrika-wordt-eindelijk-wakker/">Afrika wordt eindelijk wakker</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Terwijl de internationale media zich vooral richten op oorlogen, handelsbeperkingen en politieke machtsstrijd, voltrekt zich op een ander continent een ontwikkeling die op langere termijn minstens zo ingrijpend kan zijn. Afrika wordt eindelijk wakker. Niet omdat het continent plotseling verandert, maar omdat een jonge generatie steeds nadrukkelijker haar eigen toekomst wil bepalen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie uitsluitend kijkt naar de problemen van Afrika – oorlogen, armoede, corruptie of migratie – ziet slechts een deel van het verhaal. Onder de oppervlakte groeit namelijk een generatie die zich minder laat leiden door oude tegenstellingen, koloniale erfenissen of tribale belangen. Jongeren kiezen steeds vaker voor ondernemerschap, technologie, samenwerking en economische zelfstandigheid.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de <a href="https://esomar.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">ESOMAR-conferentie</a> Focus on Africa in februari 2026 in Nairobi kreeg ik de gelegenheid hierover met veel jonge Afrikanen, ondernemers en onderzoekers te spreken. Wat mij vooral opviel, was hun vertrouwen in de toekomst. Misschien moeten wij daarom eerst zelf een knop omzetten, en Afrika niet teveel bekijken door een bril van achterhaalde vooroordelen.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Een continent met een ingewikkelde geschiedenis</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Afrika laat zich moeilijk vergelijken met Europa, Azië of Noord-Amerika. Het continent bestaat uit een enorme verscheidenheid aan volkeren, talen, religies en culturen. Alleen al taalkundig is Afrika indrukwekkend: er worden ongeveer tweeduizend verschillende talen gesproken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Eeuwenlang leefden bevolkingsgroepen relatief zelfstandig naast elkaar. Iedere gemeenschap ontwikkelde haar eigen tradities, bestuursvormen, economische activiteiten en culturele identiteit. Dat zorgde voor grote diversiteit, maar maakte gezamenlijke politieke ontwikkeling zo goed als onmogelijk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Met de komst van Europese koloniale machten veranderde dat ingrijpend. Op kaarten werden grenzen getrokken die nauwelijks of geen rekening hielden met bestaande etnische- en culturele verhoudingen. Volkeren die eeuwenlang gescheiden leefden, kwamen ineens binnen één staatsgrens terecht. Andere gemeenschappen werden juist verdeeld over verschillende landen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De aanleg van spoorwegen, de groei van steden en de invoering van westerse bestuursvormen veranderden de samenleving fundamenteel. Na de onafhankelijkheid namen veel Afrikaanse landen bovendien politieke modellen over die waren gebaseerd op Europese democratieën, inclusief partijpolitiek, machtsvorming en politieke rivaliteit. Dat leek destijds een logische keuze. De vraag is of die keuze ook werkelijk aansloot bij de historische ontwikkeling van veel Afrikaanse samenlevingen.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">De erfenis van het koloniale verleden</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wie vandaag naar Afrika kijkt, ziet nog altijd de gevolgen van dat verleden. Veel landen beschikken over enorme natuurlijke rijkdommen: olie, gas, koper, kobalt, goud, diamant, lithium, cacao, koffie en vruchtbare landbouwgrond. Toch profiteert de bevolking daar vaak slechts beperkt van. Dat heeft verschillende oorzaken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Corruptie speelt een rol. Slecht bestuur eveneens. Maar ook internationale machtsverhoudingen bepalen nog altijd in belangrijke mate wie uiteindelijk de economische opbrengsten ontvangt. Afrikaanse grondstoffen verlaten het continent vaak als ruwe producten. De verwerking tot eindproducten vindt vervolgens plaats in Europa, Noord-Amerika of Azië. Daar ontstaat de grootste economische meerwaarde.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gevolg is een merkwaardige situatie. Afrikaanse landen exporteren hun rijkdom en importeren vervolgens de afgewerkte producten tegen een veel hogere prijs. Wie uitsluitend naar ontwikkelingshulp kijkt, mist daarom een belangrijk deel van het economische verhaal.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Afrika heeft iets wat Europa steeds minder heeft</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer in Europa wordt gesproken over economische groei, arbeidsmarkttekorten en vergrijzing, wordt vaak vergeten dat Afrika precies de tegenovergestelde ontwikkeling doormaakt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens de <a href="https://www.worldbank.org/ext/en/region/afr" target="_blank" rel="noreferrer noopener">African Development Bank</a> beschikt Afrika over een van de jongste bevolkingen ter wereld. De gemiddelde leeftijd op het continent bedraagt ongeveer negentien jaar. Dat maakt Afrika tot het jongste continent ter wereld. Europa vergrijst. Afrika verjongt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die demografische ontwikkeling zal de komende tientallen jaren waarschijnlijk grotere gevolgen hebben dan veel politieke discussies van vandaag. Jonge mensen brengen nieuwe ideeën mee. Zij groeien op met internet, spreken vaak meerdere talen en onderhouden internationale contacten via sociale media. Daardoor ontstaan andere verwachtingen over onderwijs, werk, ondernemerschap en persoonlijke vrijheid.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd worden veel Afrikaanse landen nog geleid door presidenten en machtsstructuren die tientallen jaren geleden zijn ontstaan. Juist daar ontstaat een groeiende spanning. Een generatie die niet langer wil wachten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat mij tijdens gesprekken in Nairobi vooral opviel, was het optimisme van veel jonge Afrikanen. Niet dat zij de problemen ontkennen. Integendeel. Vrijwel iedereen noemde corruptie, werkloosheid, schulden, politieke instabiliteit of gebrekkige infrastructuur als belangrijke uitdagingen. Toch overheerst niet de gedachte dat verandering uitsluitend van overheden of buitenlandse organisaties moet komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Steeds vaker klinkt een andere overtuiging. Als Afrika wil veranderen, zal Afrika dat zelf moeten doen. Dat zie je terug in de groei van ondernemerschap. In Senegal wil inmiddels ruim tachtig procent van de jongeren ooit een eigen onderneming beginnen. Ook in Kenia ontstaan voortdurend nieuwe startups op het gebied van technologie, financiële dienstverlening, landbouw en gezondheidszorg. Opvallend genoeg lijken veel jongeren minder bezig met traditionele politieke tegenstellingen. Niet ideologische tegenstellingen staan centraal, maar het benutten van kansen en het vinden van praktische oplossingen. Het is niet ondenkbaar dat de internationale jeugdcultuur zich over enkele decennia evenzeer laat inspireren door steden als Lagos en Nairobi als door Londen, Milaan of Parijs.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Tradities veranderen sneller dan veel mensen denken</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Afrika wordt vaak voorgesteld als een verzameling traditionele stammen die elkaar voortdurend bestrijden. Dat beeld klopt steeds minder.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens een wandeling door Nairobi vertelde een jonge businessanalist mij over zijn familiegeschiedenis. Zijn grootvader behoorde tot de Luhya, een bevolkingsgroep die traditioneel bekendstond om haar kennis van veeteelt. Financiële vraagstukken werden vroeger met groot respect overgelaten aan leden van de Kikuyu, die bekend stonden om hun handelsgeest.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zijn eigen leven ziet er totaal anders uit. Hij werkt als businessanalist. Zijn vriendin behoort tot de Kikuyu en heeft een succesvol bedrijf dat websites ontwikkelt. Voor hem zijn stamgrenzen veel minder bepalend dan voor eerdere generaties.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat verhaal staat niet op zichzelf. In grote steden als Nairobi, Lagos en Accra wonen jongeren uit verschillende bevolkingsgroepen steeds vaker naast elkaar. Gemengde relaties worden gewoner. Engels fungeert veelal als gemeenschappelijke taal. De gedeelde belangstelling voor technologie, ondernemerschap en internationale samenwerking blijkt belangrijker dan traditionele afkomst. Daarmee verdwijnen eeuwenoude tradities niet. Maar hun maatschappelijke betekenis verandert wel.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Kunstmatige intelligentie als kans voor Afrika</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de gesprekken in Nairobi kwam één onderwerp voortdurend terug: kunstmatige intelligentie. Waar Europa vaak discussieert over de risico&#8217;s van AI en de gevolgen voor werkgelegenheid, zien veel jonge Afrikanen vooral de mogelijkheden. Voor hen is AI geen luxe of bedreiging, maar een instrument om achterstanden sneller in te lopen en soms zelfs over te slaan. Die gedachte sluit aan bij een begrip dat tijdens de conferentie regelmatig viel: leapfrogging.</p>



<figure class="wp-block-image size-full has-custom-border"><img decoding="async" width="800" height="533" src="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie.webp" alt="Afrikaanse jongeren werken samen met kunstmatige intelligentie aan de toekomst van Afrika" class="wp-image-5833" style="border-top-left-radius:15px;border-top-right-radius:15px;border-bottom-left-radius:15px;border-bottom-right-radius:15px" srcset="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie.webp 800w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie-300x200.webp 300w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie-768x512.webp 768w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie-24x16.webp 24w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie-36x24.webp 36w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2026/04/afrikaanse-jongeren-ai-technologie-48x32.webp 48w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Afrika wil niet stap voor stap dezelfde economische ontwikkeling doormaken als Europa. Het continent probeert juist oude fasen over te slaan. Zoals veel Afrikaanse landen de vaste telefoon grotendeels oversloegen en direct overstapten op mobiele communicatie, zo zien veel jongeren AI als een manier om ook op andere terreinen een sprong voorwaarts te maken. Dat betekent overigens niet dat zij blind zijn voor de beperkingen van kunstmatige intelligentie. Integendeel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vrijwel iedereen benadrukte dat technologie nooit de menselijke maat mag vervangen. Creativiteit, cultuur, emoties, lokale kennis en sociale verbondenheid blijven volgens hen eigenschappen die geen algoritme volledig kan overnemen. Juist die combinatie van technologische nieuwsgierigheid én cultureel zelfbewustzijn viel mij op.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Minder afhankelijk van Europa, China en de Verenigde Staten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wie naar Afrika kijkt, ziet niet alleen een jonge bevolking, maar ook een continent dat steeds kritischer wordt op zijn internationale afhankelijkheid. Jarenlang werd Europa gezien als vanzelfsprekende handelspartner en ontwikkelingspartner. Later groeide China uit tot een belangrijke investeerder in infrastructuur, mijnbouw en energie. Ook de Verenigde Staten proberen hun invloed op het continent te behouden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toch klinkt onder veel jonge Afrikanen een andere vraag. Waarom zouden wij steeds moeten kiezen tussen Europa, China of Amerika? Waarom ontwikkelen wij niet onze eigen economische agenda? Die gedachte leeft breed. Niet uit vijandigheid tegenover andere delen van de wereld, maar vanuit het besef dat duurzame ontwikkeling uiteindelijk alleen van binnenuit kan komen. Wie voortdurend afhankelijk blijft van buitenlandse investeringen, buitenlandse technologie of buitenlandse leningen, loopt het risico ook afhankelijk te blijven van buitenlandse belangen. Dat besef groeit.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">&#8220;Buy African&#8221; is meer dan een economische slogan.</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien vat geen enkele uitspraak de nieuwe mentaliteit beter samen dan de oproep die ik tijdens de conferentie regelmatig hoorde:</p>



<p class="wp-block-paragraph">Buy African.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op het eerste gezicht lijkt dat slechts een economische slogan. Maar daarachter schuilt een veel bredere maatschappelijke verandering. Steeds meer Afrikanen vragen zich af waarom zij niet zelf die verwerking van hun grondstoffen organiseren. Waarom zou chocolade vooral een Europees exportproduct zijn als de cacao in Afrika groeit? Waarom zouden hoogwaardige koffie- of theemerken vooral buiten Afrika ontstaan? Die vragen gaan uiteindelijk niet alleen over economie. Ze gaan over zelfvertrouwen. Over waardigheid. En over het geloof dat Afrika zijn eigen toekomst kan vormgeven.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Van ontwikkelingshulp naar eigen verantwoordelijkheid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat mij misschien nog wel het meest trof, was dat veel jonge Afrikanen nauwelijks spraken over wat Europa of internationale organisaties zouden moeten doen. Hun aandacht lag vooral bij hun eigen verantwoordelijkheid. Dat betekent niet dat internationale samenwerking onbelangrijk is. Maar het uitgangspunt verandert.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Steeds vaker hoor je uitspraken als: Stop met vragen. Stop met bedelen. Stop met lenen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarvoor in de plaats komt een nieuw verhaal. Herstel van onze economie. Herstel van onze cultuur. Herstel van onze waardigheid. Herstel van onze positionering op de wereldkaart.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat klinkt ambitieus. Misschien zelfs idealistisch. Toch zie ik hierin iets anders. Ik zie vooral een generatie die niet langer uitsluitend naar het verleden kijkt, maar zich afvraagt hoe zij zelf invloed kan uitoefenen op de toekomst.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Een nieuwe generatie schrijft haar eigen verhaal</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de conferentie viel mij nog iets op. Veel jonge Afrikanen spreken met respect over hun tradities, maar voelen zich daar niet door gevangen. Zij combineren lokale identiteit met een internationale blik. Zij gebruiken AI, werken samen met collega&#8217;s over de hele wereld en bouwen bedrijven die vanaf de eerste dag internationaal opereren. Dat is een fundamenteel verschil met eerdere generaties. Globalisering betekent voor hen niet dat zij hun cultuur verliezen. Integendeel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Juist doordat zij internationaal actief zijn, groeit ook de behoefte om hun eigen geschiedenis, talen en culturele identiteit zichtbaar te houden. Dat maakt deze generatie misschien wel sterker dan wij denken.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">De wereld verandert steeds sneller</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer wij in Europa over Afrika spreken, gebeurt dat nog vaak vanuit oude beelden. Wij zien conflicten. Armoede. Migratie. Ontwikkelingshulp.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat zijn reële onderwerpen. Maar ze vertellen niet het hele verhaal. Onder de oppervlakte groeit een generatie die ondernemend is, internationaal denkt, technologische kansen benut en steeds minder accepteert dat anderen bepalen hoe Afrika zich moet ontwikkelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent niet dat alle problemen verdwijnen. Corruptie, politieke instabiliteit, ongelijkheid en economische kwetsbaarheid zullen nog jarenlang grote uitdagingen blijven. Maar wie uitsluitend daarnaar kijkt, ziet niet wat er tegelijkertijd ontstaat. Een nieuw zelfbewustzijn. Een nieuwe economische ambitie. En misschien zelfs een nieuwe culturele dynamiek.</p>



<h3 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Slot</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De geschiedenis van Afrika is lang geschreven door anderen, door koloniale mogendheden, door internationale organisaties, door buitenlandse media, door investeerders.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Steeds vaker krijg ik de indruk dat een nieuwe generatie daar verandering in wil brengen. Niet door het verleden te ontkennen. Ook niet door de schuld voortdurend bij anderen te leggen. Maar door zelf verantwoordelijkheid te nemen voor een toekomst in eigen handen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien is dat wel de belangrijkste ontwikkeling die ik tijdens mijn bezoek aan Nairobi heb gezien. Niet de indrukwekkende technologie. Niet de economische cijfers. Niet de politieke discussies. Maar het groeiende vertrouwen van jonge Afrikanen dat zij hun eigen verhaal kunnen schrijven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien moeten wij daarom niet langer vragen wat Afrika nodig heeft, maar wordt het tijd dat de rest van de wereld leert van een continent dat eindelijk zijn eigen toekomst durft vorm te geven.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity" style="margin-top:20px;margin-bottom:20px"/>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Lees ook:</strong> De zoektocht naar meer vrijheid, eigen verantwoordelijkheid en maatschappelijke verandering beperkt zich bovendien niet tot Afrika. Ook in Iran laat onderzoek zien hoe groot de afstand kan zijn tussen een jonge bevolking en het politieke systeem waarin zij leeft. Daarover schreef ik eerder in <a href="https://fritsspangenberg.com/wat-is-iran-van-plan/">Wat is Iran van plan?</a></p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/afrika-wordt-eindelijk-wakker/">Afrika wordt eindelijk wakker</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Wat is Iran van plan?</title>
		<link>https://fritsspangenberg.com/wat-is-iran-van-plan/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Sjaak Smeeing]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 30 Jul 2024 08:51:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Politiek]]></category>
		<category><![CDATA[Publieke opinie]]></category>
		<category><![CDATA[Generaties]]></category>
		<category><![CDATA[Leefstijlen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fritsspangenberg.com/?p=4165</guid>

					<description><![CDATA[<p>Instabiliteit vormt een grote bedreiging voor het leiderschap Wie wil begrijpen wat Iran van plan is, moet misschien eerst een andere vraag stellen: wat willen de Iraniërs zelf? Iran wordt vaak bekeken door de ogen van zijn politieke en religieuze leiders. Maar het beleid van een land en de opvattingen van zijn bevolking zijn niet [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/wat-is-iran-van-plan/">Wat is Iran van plan?</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Instabiliteit vormt een grote bedreiging voor het leiderschap</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wie wil begrijpen wat Iran van plan is, moet misschien eerst een andere vraag stellen: wat willen de Iraniërs zelf?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Iran wordt vaak bekeken door de ogen van zijn politieke en religieuze leiders. Maar het beleid van een land en de opvattingen van zijn bevolking zijn niet noodzakelijk hetzelfde. In Iran lijkt die afstand bijzonder groot.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de 77e <a href="https://wapor.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">WAPOR</a>-conferentie in Seoul, Zuid-Korea, presenteerde ik op 30 juli 2024 onderzoek naar de publieke opinie in Iran. Daarbij stond niet alleen centraal wat Iraniërs denken, maar ook een veel fundamentelere vraag: kunnen we in een autoritair regime eigenlijk betrouwbaar meten wat mensen werkelijk vinden?</p>



<figure class="wp-block-image size-full has-custom-border"><img decoding="async" width="800" height="533" src="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek.webp" alt="Jonge Iraniërs met skyline van Teheran en subtiele verwijzing naar opinieonderzoek, passend bij de vraag wat Iran van plan is." class="wp-image-5813" style="border-top-left-radius:15px;border-top-right-radius:15px;border-bottom-left-radius:15px;border-bottom-right-radius:15px" srcset="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek.webp 800w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek-300x200.webp 300w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek-768x512.webp 768w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek-24x16.webp 24w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek-36x24.webp 36w, https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/07/jonge-iraniers-teheran-opinieonderzoek-48x32.webp 48w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Wat is Iran van plan en wie bepaalt dat?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De Opperste Leider vormt de hoogste politieke en religieuze autoriteit van Iran. Onder zijn gezag vallen onder meer de strijdkrachten, de rechterlijke macht en de staatsmedia. Ook op terreinen als buitenlands beleid, economie, onderwijs en verkiezingen heeft de Opperste Leider grote invloed. Zijn greep op vitale onderdelen van de economie wordt doorgaans onderschat. Door de slechte leef- en levensomstandigheden wordt de bevolking afgeknepen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie vraagt wat Iran van plan is, vraagt daarom in feite voor een belangrijk deel naar de plannen van het Iraanse leiderschap. Maar daarmee weten we nog niet wat Iran denkt. Een land bestaat immers niet alleen uit zijn machthebbers. Het bestaat uit vijfentachtig miljoen &nbsp;mensen met eigen waarden, zorgen, verwachtingen en ambities. Juist daar ligt een probleem wanneer we de publieke opinie in Iran proberen in kaart te brengen.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Kunnen Iraniërs vrijuit zeggen wat zij denken?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In een vrije, democratische samenleving gaan we er betrekkelijk gemakkelijk van uit dat iemand bij een opinieonderzoek zegt wat hij of zij werkelijk vindt. Bij gevoelige onderwerpen is enige voorzichtigheid geboden en weet je als onderzoeker dat veel mensen zich wat braver of slimmer willen voordoen dan zij in werkelijkheid zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In een autoritair regime ligt dat anders. Wie weet of vermoedt dat kritiek op de overheid gevolgen kan hebben, denkt wel een paar keer na voordat hij of zij antwoord geeft. Zeker wanneer een interviewer tegenover je zit of telefonisch vragen stelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat blijkt ook uit de verschillen tussen onderzoeksmethoden. Bij de vraag of het goed is om door religieuze wetten te worden bestuurd, lopen de uitkomsten tussen face-to-face onderzoek en internetonderzoek sterk uiteen. Bij onderzoek naar de waardering voor toenmalig president Ebrahim Raisi zien we zelfs een verschil van meer dan 50 procentpunten tussen beide onderzoeksmethoden. Dat zijn geen statistische afwijkingen, ze raken de kern van de vraag: welk antwoord kunnen we vertrouwen? Hoe komen wij met ons onderzoek het dichtste bij de werkelijkheid.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Opinieonderzoek in een autoritair regime</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Opinieonderzoek meet attitudes, overtuigingen en meningen. Deze metingen zijn indicatoren voor te vewachten gedrag. Maar dat werkt alleen wanneer respondenten voldoende vrijheid ervaren om hun werkelijke mening te geven. Juist gevoelige politieke en maatschappelijke vragen kunnen in een land als <a href="https://freedomhouse.org/country/iran" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Iran</a> worden beïnvloed door sociale wenselijkheid, angst en mogelijke repressieve controle. Daarom is de manier waarop onderzoek wordt uitgevoerd essentieel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor het onderzoek dat ik in Seoul presenteerde, werden tussen 11 september en 16 oktober 2023 Iraniërs die in Iran wonen via internet ondervraagd. De eerste vragenlijst werd ingevuld door 1.977 respondenten. Vervolgens namen 1.044 van hen deel aan een tweede onderzoek ronde. Bij de samenstelling van de steekproef werd rekening gehouden met leeftijd, geslacht, opleiding en regio om tot een zo evenwichtig mogelijk landelijk beeld te komen.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Een land vol tegenstellingen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Uit het onderzoek komt een Iran naar voren dat moeilijk in één politieke of religieuze omschrijving te vangen is. Het land is rijk aan natuurlijke hulpbronnen, maar veel inwoners ervaren economische onzekerheid. Het opleidingsniveau is relatief hoog, terwijl goed opgeleide mensen niet vanzelfsprekend de kansen krijgen die zij verwachten. Iran is ontwikkeld en kent een eeuwenoude cultuur, maar is tegelijkertijd in belangrijke mate geïsoleerd van de buitenwereld. Daar komt de spanning tussen religie, traditie en maatschappelijke verandering bij. Wie uitsluitend naar het regime kijkt, mist daardoor een belangrijk deel van Iran.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Jonge Iraniërs kijken anders naar hun toekomst</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Vooral bij jonge Iraniërs wordt zichtbaar dat maatschappelijke veranderingen zich moeilijk laten tegenhouden. Onder jongeren van 14 tot 24 jaar zien we, net als elders in de wereld, een sterke belangstelling voor avontuur, nieuwe ervaringen, kunst, sociale netwerken, persoonlijke ontwikkeling en het vormgeven van een eigen identiteit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd maken zij zich zorgen over wezenlijke maatschappelijke onderwerpen. Vrijheid van meningsuiting, politieke polarisatie, ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, discriminatie van etnische minderheden, seksueel geweld en religieuze corruptie behoren tot hun zorgen. Daarmee ontstaat een fundamentele spanning.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een jonge generatie die via internet ziet hoe leeftijdgenoten elders leven, denkt en reizen, laat zich niet eenvoudig afzonderen van de rest van de wereld. Grenzen kunnen mensen fysiek tegenhouden. Ideeën zijn veel moeilijker tegen te houden. Alleen door wrede en brute onderdrukking kan het regime haar positie nog handhaven.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">De kloof tussen bevolking en leiderschap</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Gesprekken met jonge Iraniërs op een vertrouwde en veilige plaats versterken het beeld van een diepe polarisatie tussen het theocratische leiderschap en een groot deel van de bevolking.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In mijn onderzoek komt naar voren dat slechts een kleine minderheid het theocratische leiderschap daadwerkelijk steunt. Vooral onder jongeren is het verlangen naar verandering groot. Dat betekent niet dat alle Iraniërs hetzelfde denken. Iran kent grote verschillen tussen generaties, sociale groepen, regio&#8217;s, opleidingsniveaus en religieuze overtuigingen. Wie beweert namens ‘de Iraniër’ te spreken, maakt dezelfde fout als degene die uitsluitend naar het regime kijkt. Maar de afstand tussen de waarden van een belangrijk deel van de bevolking en het politieke, religieuze systeem van de leiders is moeilijk te negeren.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Traditie en verandering bestaan naast elkaar</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Daarbij moeten we oppassen voor een te eenvoudig westers beeld van Iran. Uit het onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat familie, financiële zekerheid, sociale omgangsvormen en het verkleinen van inkomensverschillen breed gewaardeerde waarden zijn. Tegelijkertijd bestaan er ook traditionele opvattingen over relaties en genderrollen. Modernisering betekent blijkbaar niet automatisch dat traditionele waarden verdwijnen. Dat maakt Iran juist sociologisch interessant. De behoefte aan vrijheid en verandering kan naast een sterke waardering voor familie, traditie en sociale samenhang bestaan. Het is geen simpele strijd tussen modern en ouderwets.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Hoe lang kunnen maatschappelijke veranderingen worden tegengehouden?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat brengt ons terug bij de vraag: wat is Iran van plan?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien kijken we bij die vraag te veel naar degenen die op dit moment de macht hebben. Voor de toekomst van Iran is minstens zo belangrijk wat zich onder de oppervlakte van de samenleving afspeelt. Daar zien we frustratie, angst en economische onzekerheid, maar ook ambitie, humor, sociale verbondenheid en een sterk verlangen naar een ander perspectief.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Uitspraken van jonge Iraniërs uit het onderzoek vat die tegenstelling treffend samen: zij voelen zich soms depressief en wanhopig en koken van woede, maar maken ondertussen grappen en doen alsof het leven goed is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarachter ligt een nog fundamenteler verlangen: vrij kunnen reizen en in de wereld als normale mensen worden gerespecteerd. Dat klinkt misschien als een eenvoudige wens. In werkelijkheid zegt het veel over de afstand die is ontstaan tussen een deel van de Iraanse bevolking en het systeem waaronder zij leeft. De instabiliteit die daaruit voortkomt, vormt een grote bedreiging voor het theocratische leiderschap. Zeker wanneer spanningen binnen Iran samenvallen met instabiele ontwikkelingen buiten de landsgrenzen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag is daarom misschien niet alleen wat Iran van plan is. De belangrijkere vraag is hoelang een politiek systeem de ontwikkeling van zijn eigen bevolking kan blijven tegenhouden. Eeuwen van geschiedenis hebben ons geleerd dat uiteindelijk de wil van het volk de doorslag geeft. Het broeide al lang onder de bevolking van Berlijn, toch kwam de val van de &nbsp;muur in 1989 voor velen onverwacht.</p>



<h2 class="wp-block-heading has-medium-font-size" style="text-transform:uppercase">Presentatie en onderzoek</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Deze publicatie is gebaseerd op de presentatie en aansluitende discussies die ik op 30 juli 2024 gaf tijdens de 77e WAPOR-conferentie in Seoul, Zuid-Korea.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://fritsspangenberg.com/wp-content/uploads/2024/10/Presentation-Frits-Spangenberg-July-30-09am-B2.pdf" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Bekijk hier de volledige presentatieslides</a> over het onderzoek naar de publieke opinie in Iran.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wilt u meer weten over het representatieve onderzoek, <a href="https://fritsspangenberg.com/contact-2/">neem dan contact met mij op</a>.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity" style="margin-top:20px;margin-bottom:20px"/>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Lees ook:</strong> In veel delen van de wereld zien we hoe jonge generaties bestaande maatschappelijke structuren ter discussie stellen. Dat geldt niet alleen voor Iran, maar ook voor Afrika, waar een nieuwe generatie steeds nadrukkelijker haar eigen economische en maatschappelijke toekomst vormgeeft. Lees ook <a href="https://fritsspangenberg.com/afrika-wordt-eindelijk-wakker/">Afrika wordt eindelijk wakker</a>.</p>
<p>Het bericht <a href="https://fritsspangenberg.com/wat-is-iran-van-plan/">Wat is Iran van plan?</a> verscheen eerst op <a href="https://fritsspangenberg.com">Frits Spangenberg</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
