Waar staan wij?

Wij leven in een tijd waarin zelfs in een ontwikkeld land de verkiezingsuitslagen en hertellingen door verliezende partijen worden gewantrouwd. Als sociale wetenschappers willen wij zo dicht mogelijk bij de waarheid komen en gebruiken wij daarvoor een breed scala aan technieken. In feite zijn wij waarheidszoekers. Wij observeren, wij stellen vragen en wij presenteren meningen; op geen enkel moment in dit proces leggen wij onze eigen mening op.

Maar presenteren alleen is niet voldoende. Wij moeten uit onze eigen bubbel stappen en meer uitleg geven. Uitleg geven aan de media, aan beleidsmakers, aan politici en aan het publiek over wat wij hebben gevonden. Over hoe meningen in de samenleving tot stand komen.

Volgens haar statuten bevordert WAPOR in ieder land het recht om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren en te publiceren over wat mensen denken en waarover zij spreken. Dat doen wij onder andere door tijdens deze conferentie de zevende editie van het rapport The Freedom to Publish Opinion Poll Results te presenteren.

Wij, als WAPOR, respecteren gelijke mensenrechten en maken geen onderscheid naar geslacht, etniciteit, religie, huidskleur of seksuele geaardheid. Omdat wij onafhankelijke leden zijn, kunnen wij veilig en vrij met elkaar spreken en naast elkaar zitten; Russen en Oekraïners; leden uit Palestina en Israël. In dat opzicht zijn wij beter af dan de klimaatonderhandelaars in Sharm-el-Sheikh, die in de eerste plaats met positieve resultaten voor hun eigen land moeten terugkeren.

WAPOR werkt samen met de VN, UNESCO, ESOMAR, AAPOR en vele andere organisaties en deelt deze waarden van wederzijds respect. Samenkomen in de Verenigde Arabische Emiraten is nieuw, zowel voor WAPOR als voor de Verenigde Arabische Emiraten.

Delen wij dezelfde waarden?

In dit verband wil ik verwijzen naar een recent promotieonderzoek van de heer Razi Quadir. Hij stelt duidelijk dat vrijheid van meningsuiting heel goed mogelijk is binnen de islamitische cultuur. In nauwe samenhang met waarheidsvinding en menselijke waardigheid is vrijheid van meningsuiting noodzakelijk om shura effectief te laten functioneren.

Mensen moeten met elkaar kunnen overleggen en vrij kunnen spreken om tot het beste resultaat voor de groep en voor de samenleving te komen. Volledige vrijheid van meningsuiting betekent niet dat iemand zomaar alles tegen iedereen mag zeggen of schreeuwen. Dat geldt in vrijwel gelijke mate voor de westerse liberale cultuur als voor de islamitische cultuur. Het grote verschil is dat niet alle moslims zich bewust zijn van deze vrijheid en dat dictators de gewoonte hebben hun eigen regels op te leggen en uiteindelijk alleen zichzelf te respecteren.

Historisch gezien is goed te verklaren dat de islamitische cultuur, toen zij zich nog in een nomadische fase bevond, zichzelf moest beschermen tegen bedreigingen van buitenaf door afvalligheid en afvalligen (gelovigen die het geloof verlaten) te bestrijden. Razi Quadir verwacht dat westerse moslims binnen de democratische spelregels van de samenleving een steeds grotere democratische rol zullen gaan vervullen.

WAPOR is altijd een platform geweest om ervaringen uit te wisselen, methodologie te verbeteren en een bron van inspiratie en kennis te zijn. Dat is waardevol, maar niet voldoende. WAPOR zou zich duidelijk en krachtig moeten uitspreken tegenover regeringen die hun bevolking geen vrijheid van meningsuiting toestaan.

Wij steunen onze collega’s uit Iran volledig, die door de onderdrukking in hun land niet bij ons aanwezig konden zijn. Wij complimenteren de regering van de Verenigde Arabische Emiraten met haar snelle integratie in de dynamische, moderne wereld van vandaag; maar er is nog volop ruimte voor verbetering.

En ik zou dit nooit zeggen als het vandaag de dag geen reden zou zijn om gearresteerd en gevangengezet te worden: ik ben een homoseksuele man, die al bijna dertig jaar wettelijk is getrouwd met een andere man. Hoewel dit verschijnsel in de Verenigde Arabische Emiraten (nog) niet bestaat, is dit mijn eigen, onwrikbare waarheid, bevestigd door de Koning der Nederlanden.

Het bericht Reflecties over de waarheid verscheen eerst op Frits Spangenberg.

Het bericht Radio 1 commentaar op de voorlichtingscampagne aan ouders over drugsgebruik van kinderen verscheen eerst op Frits Spangenberg.

Voor Frits was dit het eerste jaar in de jury. Het aantal ingezonden cases was lager dan het voorgaande jaar, echter was Spangenberg zeer te spreken over de kwaliteit van de inzendingen: “Als er volgend jaar net zoveel hoogwaardige inzendingen zijn met nog een beetje meer aandacht voor de lange termijn en bredere perspectieven, heeft de branche niets te klagen.”

De tijdsgeest is volgens Spangenberg duidelijk terug te zien. Er wordt gezocht naar zekerheid, geborgenheid en een verantwoorde besteding van middelen. “Dat moet vijf jaar geleden allemaal veel uitbundiger zijn geweest”, aldus Spangenberg.

Het gehele artikel met alle antwoorden van Spangenberg, Hoogerbrugge en Kniesmeijer kunt u hier te lezen of downloaden.

Verwant artikel: “Juryvoorzittersrondje Effie Awards 2013”

Het bericht ‘Het merksprookje sterft een beetje uit’ verscheen eerst op Frits Spangenberg.

Spangenberg was voorzitter in de categorie gedragscampagnes. Mary Hoogerbrugge (De Positioneerders – merkcampagnes) en Tom Kniesmeijer (Tom Kniesmeijer Strategie – bewustwordingscampagnes) waren de andere juryvoorzitters.

Spangenberg was te spreken over de keurige casebeschrijvingen waarmee deelnemers de jury moeten overtuigen van de doorslaggevende rol die hun communicatie heeft gespeeld in een succesvolle marketingoperatie. De beperkte blik van veel inzenders viel hem echter tegen: “Ze zijn meestal uitsluitend met hun eigen product bezig, zonder het in een breed kader te plaatsen”. Aan de andere kant zijn een aantal partijen goed wakker. “Zij zien in dat je interactieve campagnes moet lanceren”, aldus Spangenberg.

Het gehele artikel, inclusief visie en CV van de andere voorzitters, kunt u hier downloaden of lezen.

Verwant artikel: “Het merksprookje sterft een beetje uit”

Het bericht Juryvoorzittersrondje: Effie Awards 2013 verscheen eerst op Frits Spangenberg.

Vijf experts, waaronder Frits Spangenberg, laten hun licht in People Business schijnen op de werkvloer van de toekomst. Eén op de drie werknemers die in 2012 langdurig verzuimden, deed dat vanwege psychische klachten. De meeste van hen zaten in de categorie van 30- tot 34-jarigen. In voorgaande jaren lag de leeftijd van deze mensen tussen de 35 en 39 jaar.
Volgens Spangenberg is dat geen toeval: “De jonge generatie heeft van huis uit geleerd dat de mogelijkheden eindeloos zijn. Dankzij de computer en internettechnologie zijn ze doorgaans inventief en oplossingsgericht. Ze kunnen zichzelf goed redden en zijn gewend om hun eigen gang te gaan. En dan belanden ze ineens in een werksituatie waarin iemand hen voorschrijft wat ze moeten doen. Dat botst.”

Hiërarchische structuren binnen bedrijven zullen veranderen. En dat is noodzakelijk. Leeftijd speelt een grote rol in de kloof tussen oudere leidinggevenden en jongeren. Maar het gaat ook om wat mensen beweegt. Motivaction heeft samen met Unique een Mentality-test ontwikkeld. Binnen tien minuten wordt duidelijk wat iemands drijfveer is. Daarmee is het een goed middel om te zien of een sollicitant matcht met een bedrijf.

Het gehele artikel lezen of downloaden kan hier.

Het bericht ‘De toekomst van de arbeidsmarkt’ verscheen eerst op Frits Spangenberg.

We krijgen meer te weten over zijn achtergrond, strubbelingen achter de schermen bij Motivaction en voor hem belangrijke waarden uit het boeddhisme en de Rotary.

Het gehele artikel is hier te lezen of the downloaden.
(red. het artikel zoals hier weergegeven, is vormgegeven door www.fritsspangenberg.com)

Het bericht ‘Het kwaad komt voort uit slechts drie bronnen’ verscheen eerst op Frits Spangenberg.

“Het woord zelfoverschatting is niet misplaatst,” aldus Frits Spangenberg. “Een grote groep jongeren heeft tegenwoordig een nogal hoge dunk van zichzelf. Ze beschouwen het als doodnormaal om op jonge leeftijd én een goede baan én een koophuis én een leaseauto te hebben. Ze gaan ervan uit dat alles bereikbaar is.” Uit Spangenbergs onderzoek blijkt dat bijna de helft van de jongeren deze grenzeloze mentaliteit bezit. Zij zijn minder idealistisch en minder maatschappijkritisch dan eerdere jonge generaties, dit is vervangen door deelname aan de consumptiecultuur en ‘halen uit het leven wat erin zit’.

De ‘Y-generatie’, zoals de jeugdige groep ook wel wordt genoemd, had ouders die eerder vrienden dan gezagdrager waren. Jongeren kregen het idee dat alles mogelijk was in de zorgeloze jaren ’90. Daarbij was men door de mobiele telefoon en het internet altijd in contact met leeftijdsgenoten. Gesprekken aan de eettafel met ouders namen af waardoor ook empathisch vermogen minder sterk ontwikkelde. Social media speelt hierin een grote rol; er is geen discussie maar slechts een ‘afbektweet’ naar iemand waar je het niet mee eens bent. Gevolg: jongeren die een baan krijgen vatten kritiek op als een aanval op hun integriteit. “In een serieuze baan heb je niet te maken met Facebookvrienden die je liken, maar met collega’s van vlees en bloed die je tegenspreken. Deze generatie raakt door volkomen normale kritiek helemaal de weg kwijt,” zegt Frits Spangenberg.

Er is echter ook een andere kant aan deze jongeren. Naast ambitieus en zelfverzekerd zijn ze onzeker over van alles: studiekeuze, hun baan, liefdesleven, ‘de juiste wereldreis’. Succesverhalen van vrienden op social media wakkert deze onzekerheid aan wat zorgt voor rusteloosheid en psychische klachten.

Zitten we straks met een grote groep gemankeerde, verongelijkte veertigers? Volgens Spangenberg zal het wel meevallen met de Grenzeloze Generatie. “Ik denk dat ze er uiteindelijk wel komen. Deze jongeren geloven in zichzelf, zijn bovendien goed van de tongriem gesneden, hebben veel van de wereld gezien en durven veel. Ze hebben energie en werklust. Zijn vindingrijk en optimistisch. Dat is allemaal heel belangrijk, wil je iets bereiken.”

Het gehele artikel, met o.a. een ‘inside view’ op het onderwerp van de 27-jarige auteur/socioloog Koen Damhuis kunt u hier lezen/downloaden. 

Het bericht ‘Wat te doen als alles kan?’ verscheen eerst op Frits Spangenberg.

Er zijn volgens Spangenberg tweeontwikkelingen die samen voor een enorme maatschappelijke uitdaging zorgen. “Ten eerste neemt de mobiliteit van mensen bijzonder snel toe, zowel in fysieke als in virtuele zin. De tijd dat je in je leven bij wijze van spreken altijd de kerktoren van het dorp kon zien, ligt ver achter ons. De tweede ontwikkeling is die van een toenemende individualisering. De sociale cohesie neemt af, we geloven niet meer zo in solidariteit met het grote collectief en maken als individu in iedere context unieke, nauwelijks te voorspellen keuzes. Die combinatie maakt een klassieke, centraal gestuurde mobiliteitsoplossing haast onmogelijk.

Multidisciplinair

Nog een uitdaging die volgens de macrosocioloog om een nieuwe aanpak vraagt, is de neiging om de techniek als uitgangspunt te nemen bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. “Er wordt vaak te weinig aandacht besteed aan hoe burgers. reageren op of omgaan met die innovaties. Wat op papier een perfecte oplossing is, kan in de praktijk mislukken omdat de eindgebruiker er niet aan wil. We zullen nieuwe oplossingen daarom vanuit multidisciplinaire teams – technici, maar zeker met veel meer invloed van gedragsdeskundigen- moeten vormgeven. Connecting Mobility speelt een grote rol in het samenbrengen van die disciplines.

Er is niet één type gebruiker

De Nederlandse bevolking bestaat uit veel verschillende mensen met elk hun verschillende dromen, gebruiken, wensen en behoeften. De waarden van de consumenten zijn een belangrijke verklarende factor geworden bij de keuzes die mensen maken. We gaan volgens Spangenberg bij maatschappelijke vraagstukken nog te vaak uit van een grote mate van technisch enthousiasme, volgzaamheid en gehoorzaamheid. “Die aanname is achterhaald; we leven in een fragmentarische samenleving waarin op lokaal niveau en voor hele specifieke doelgroepen maatwerkoplossingen nodigzijn. Daarvoor moeten we ruimte creëren voor multidisciplinaire start-ups die passie-gedreven, lokale en kleinschalige oplossingen ontwikkelen. We moeten af van het idee dat er één oplossing is die voor iedereen werkt.”

Het bericht Maatwerk voor de massa – Onderzoek naar de introductie van mobiliteitsoplossingen verscheen eerst op Frits Spangenberg.

Minimaal zes talentvolle jeugdvoetballers zijn de afgelopen drie jaar van Nederlandse profclubs naar buitenlandse topclubs als Manchester United, Chelsea en Arsenal vertrokken. De 16-jarige Ajacied Daishawn Redan volgt binnenkort vermoedelijk naar Manchester United.

Het vooruitzicht op geld, status en de kans om te schitteren op het internationale podium maakt de jonge voetballers ongeduldig. Maar volgens socioloog Frits Spangenberg is er nog een verklaring voor de vroege vlucht van voetballers. Hij denkt dat het een generatiekwestie is.

Zijn onderzoeksbureau Motivaction deed uitvoerig onderzoek naar zogeheten millennials, jongvolwassenen die zijn geboren tussen ongeveer1980 en 2000. Deze groep is volgens hem veeleisender, materialistischer en heeft een positiever zelfbeeld dan vorige generatie. ‘Ze stellen zich hogere doelen en zien meer haast om die te bereiken. Snellere communicatiemiddelen en sociale media schetsen een prachtige materiele toekomst.’

Minderjarige topvoetballers schaart van Spangenberg in zijn onderzoek onder de challengers (uitdagers) van de millennials. Deze categorie is competitief en heeft een fascinatie voor geld, risico en avontuur. Persoonlijk geluk hangt in grote mate af van de carrière. Dit type komt vaak uit de midden- en onderklasse van de samenleving. Spangenberg: ‘Het materialisme wordt geïdealiseerd. Jongens stimuleren elkaar om snel rijk te worden. Dit zie je vooral bij voetballers uit lagere milieus, voor wie kansen schaars zijn.’

Droomden kleine jongens er vroeger nog vooral van om net als Marco van Basten de winnende goal te scoren in een EK-finale, nu is het vooruitzicht op dure merkkleding, glanzende sportwagens en beeldschone vrouwen in toenemende mate ook een belangrijke motivatie om de top te halen.

Sportief succes was bepalend voor de status van voetballers. Nu zijn het de financiën

Leo Echteld fysiotherapeut die werkte met de talenten Robin van Persie en Christian Eriksen.

De onderzoeker: ‘Tot je 24ste zit je als mens in de vormende fase. Als geld in die periode een leidende motivatie is, dan blijft dit vaak zo. Mensen met een meer ideale instelling zijn over het algemeen juist gelukkiger. Het is belangrijk om beide kanten te belichten.’

Fysiotherapeut Leo Echteld werkt decennia met talenten als Robin van Persie en Christian Eriksen en herkent de sociologische typering. Ook hij ervaart de verandering van mentaliteit. Voor eerdere generaties was sportief succes bepalend voor de status’, meent hij. Nu zijn het de financiën. ‘Voetbal wordt nu vaak ingezet om een bepaald leven te leiden. Dat kun je tegenwoordig makkelijker op een jonge leeftijd bereiken. Alleen bij de echte liefhebbers is de honger naar sportief succes nog de drijfveer.’

Volgens Echteld werken talenten meestal hard aan hun conditie en hun voetbalvaardigheden. ‘Daar ontkomen millennials nietaan,dat is nu de norm.’ Hun mentaliteit bepaalt vervolgens of ze stappen blijven zetten, ‘Zien ze kritiek als leermoment of als aanval op hun broze persoonlijkheid in wording? Frank Rijkaard leerde me in 1994, in de herfst van zijn spelersloopbaan, dat een topvoetballer tijd nodig heeft om af te zijn. Hij moet zichzelf kritische vragen stellen: wat voor speler ben ik, wat kan ik, waar sta ik voor? Dit proces verloopt bij iedereen anders. Ook op mentaal vlak groeit de ene persoon sneller dan de ander.’

Voormalig profvoetballer Santi Kolk, tegenwoordig zaakwaarnemer bij Juzzt Football van Rodger Linse, herkent het ongeduld bij talenten. Met zijn 35 jaar valt hij nog net in de millennial categorie: ‘Als jonge speler was ik onrustig. Ik kwam op mijn 18e bij Heerenveen. We gingen onder Foppe de Haan in 2000 Champions League spelen. Ik had een vijfjarig contracten de club had een lange termijnplan voor me. Prachtige situatie voor mij.

‘Maar ik wilde direct spelen ik dacht: “de voetballerij draait om mij, ik ben the next big thing. Als ik niet in het eerste speelde, zei ik daar wat van. Mijn zaakwaarnemer Linse hield me op zulke momenten een spiegel voor. Daar moet je het van hebben, want je eigen omgeving staat vaak sowieso achter je. Alleen, ook aan mijn zaakwaarnemer had ik schijt.’

Kolk neemt zijn ervaringen mee in zijn begeleiding van onder anderen Mitchell van Bergen, de jongste debutant die Vitesse ooit heeft gehad. De 17-jarige aanvaller verlengde in januari zijn contract tot 2020.

Kolk looft zijn instelling. ‘Mitchell is ontevreden als hij niet met het tweede mag meedoen, omdat de trainer hem fit wil houden voor het eerste. Dat is de teleurstelling die je moet hebben, je moet altijd willen voetballen. Er zijn er genoeg die niet met de reserves willen meedoen, omdat ze al bij het eerste zitten. Zo’n jongen was ik. Als voetballer moet je de mentaliteit van Mitchell hebben om te slagen.

Het bericht Geld, risico en avontuur drijven jong talent naar het buitenland verscheen eerst op Frits Spangenberg.

De Troonrede is als opening van het parlementaire jaar van belang voor alle Nederlanders, toch wordt er veel niet gezegd, en worden belangrijke segmenten van de bevolking niet of nauwelijks toe- of aangesproken. Goed dat de Koning zich lovend uitlaat voor de inzet, veerkracht en doorzettingsvermogen van vele Nederlanders. Hoewel er onder de bevolking veel vertrouwen en steun is voor het overheidsbeleid, de legitimiteit van de Covid of Corona maatregelen tamelijk sterk is, is er onder de bevolking ook veel protest en weerstand. Deze groep werd niet aangesproken. Een gemiste kans.

‘Never Waste a Good Crisis’, hoorden wij de afgelopen maanden vaker dan ooit. Door Covid kwamen onze zwakheden veelal op pijnlijke wijze aan de oppervlakte. Vaste patronen en verwachtingen werden totaal op zijn kop gezet, onze stoutste dromen werden steeds vaker in overtreffende trap verpulverd veelal negatief, maar ook in positieve zin. Acceptatie en plooibaarheid is groter dan ooit. Daar moeten wij in goede zin gebruik van maken. Ook in de Troonrede. Minister Hugo de Jonge sprak zeer recent de 31^ste Abel Herzberglezing uit. ‘Dat ieder-voor-zich, dat moeten we keren’. Het liberale vrijheidsideaal van doen wat je zelf wilt is weerloos zonder een stevig fundament van verbondenheid en solidariteit. Geen woord over deze visie in de Troonrede.

Minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees geeft op 16 september in een interview in Het Parool een ernstige waarschuwing: Corona vergroot de verschillen in de samenleving. Aan wat knoppen draaien om de koopkracht van de kwetsbaren op peil te houden is straks niet meer voldoende. ‘Je hebt mensen die iedere maand keurig hun salaris krijgen overgemaakt en aan wie de financiële crisis voorbij lijkt te gaan. Tegelijk zijn er velen die geen werk meer hebben. Geen woord over deze visie in de Troonrede. Wel een aantal tegemoetkomingen, maar de kwetsbare of opstandige groeperingen zijn niet direct aangesproken.

Toenemende polarisatie tussen bevolkingsgroepen zie ik als grootste bedreiging in onze stad. De verschillen in kansen die ten grondslag liggen aan deze polarisatie waren al lang voor de Covid pandemie te herkennen. Covid versterkt de kwetsbaarheid. Natuurlijk is het mooi middelen voor de culturele sector vrij te spelen en een compensatie voor de fors gestegen huren beschikbaar te stellen, maar het is bij lange niet genoeg. Bijna geruisloos is er de afgelopen decennia bezuinigd op het buurtwerk. Juist daar zijn achterstanden in onderwijs, betalingen (schulden problematiek), gezonde levensstijl, jongerenwerk, en alle maatschappelijke behoeften het hoogste. Hoe hebben wij daar op kunnen bezuinigen? Sociale cohesie, saamhorigheid, verbondenheid en solidariteit zijn niet in geld te meten. Geen woord over deze visie in de Troonrede, niet dit jaar, niet in vorige jaren. Toch spreken twee Ministers zich expliciet in deze richting uit, alleen met een minder groot bereik dan de kans die de Koning had.

Wordt het door de Regering niet aan de Koning gegund om bredere lagen van de bevolking aan en toe te spreken op een wijze dat zij het daadwerkelijk horen? Zo ontstond een Troonrede zonder dat de kern van ons structurele probleem werd onderkend en gerespecteerd.

Frits Spangenberg
Macro-socioloog

Lees het artikel in PDF en klik hier

Het bericht De troonrede was niet voor iedereen verscheen eerst op Frits Spangenberg.